Berekete gebe Trakya ovaları boyunca aracınızla yol alırken, yeri gelir sarı sıcak tonlarıyla kanola tarlalarını, yeri gelir dolu dolu arpa-buğday başaklarını seyrederek girersiniz Havsa'ya. Mevsim yazsa ayçiçekleri tebessüm etmektedir sağınızda solunuzda. Eğer, Uzunköprü yönünden Havsa'ya doğru geliyorken çeltik danelerini rüzgara emanet eden çifçilere daha sık raslar olmuşsanız, bilin ki mevsim sonbahardır artık.

İlçenin mütevazi otogarına kavuştuğunuz kavşakta ilçenin tarıma-toprağa sarılışını sembolize eden devasa ayçiçeği figürleri karşılar ziyaretçileri. İlçenin kendini konumlandırdığı vizyon hakkında genel bir fikriniz olur. Havsa'nın tarihi dokusunun izlerini ise ancak ilçenin sokaklarına daldığınızda sürmeye başlarsınız.

HAVSA GEZİ REHBERİ

ÖNEMLİ İLETİŞİM TELEFONLARI

( Şehirlerarası telefon kodu 0 284 )

• HAVSA KAYMAKAMLIĞI : 336 10 07 - 336 11 00  ( Web sitesi )
• HAVSA BELEDİYE BAŞKANLIĞI : 336 01 09 ( Tel ), 336 15 01 ( Faks ), ( Web sitesi )
• HAVSA İLÇE EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ : 336 10 70 ( Tel ) / 155 ( Polis İmdat )
• HAVSA İLÇE JANDARMA KOMUTANLIĞI : 336 10 23 - 336 14 10  ( Tel ), 156 ( Jandarma İmdat )
• HAVSA DEVLET HASTANESİ : Yeni Mah. Fatih Cad / HAVSA   ( 336 10 24 ) / Telefonla Randevu ( Alo 182 )

ULAŞIM

Havsa’ya ulaşım Trakya’nın çeşitli kesimlerinden kolaylıkla sağlanmaktadır. İstanbul yönünden gelecekler İstanbul-Edirne arasında uzanan ve eski E-5 yolu olarak bilinen D100 devlet yolunu kullanabilirler. Öte yandan aynı güzergahı kateden TEM ( E-80 ) otoyolu ilçenin yaklaşık 6 km kuzeyinden geçmektedir. Havsa’ya Çanakkale yönünden gelecek olanlar Keşan-Uzunköprü-Havsa yolunu çizen D550 devlet yolunu tercih etmelidirler. Buna karşılık civardaki ilçe ve köyler ile ulaşım imkanları mevcuttur. İstanbul’dan Edirne’ye uzanan demiryolu ağı ilçenin merkezinden geçmemesine rağmen ilçe sınırları içerisinden ve bazı köylerinin yakınından geçerek il merkezine uzanmaktadır.

İstanbul ve Çanakkale yönüne, dolayısıyla bu güzergahlardan Anadolu’nun diğer şehirlerine ulaşım mümkündür. Düzenli olarak Edirne’den kalkan seyahat firmalarının birçoğu ilçenin içinden ya da yakınlarından geçerek bu ulaşım imkanını sağlarlar. Trakya’nın diğer ilçeleri ve ilçenin köylerine ulaşım için ilçe otogarından seçenekler mevcuttur.

YEME İÇME MEKANLARI :

Havsa mutfağı genel karakteri ile bir göçmen mutfağıdır. 93 Harbinde itibaren yöreye göçlerle ve mübadeler ile Balkanlar'ın pekçok köşesinden ( Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya vb...) bu civara iskan edilen göçmenler kendi lezzetlerini de taşıyarak yöre mutfağının zenginleşmesinde rol oynamışlardır. Bu göçmenler geldikleri yörelerdeki etnisitelerine göre ( Pomak, Boşnak vb...) özelleşmiş damak zevklerini yaşattıkları diğer kültür öğeleri arasında diri tutmayı günümüze kadar başarmışlardır.

Beslenme alışkanlıklarında köy tip beslenme alışkanlıkları öne çıkar. Et ve süt ürünleri beslenmenin olmazsa olmazıdır. Yörede hayvancılık ileri seviyede olduğu için bu ürünleri çeşitli mamüllere dönüştüren küçük işletmelere raslanır. Edirne ve yöresinin özellikle beyaz peynirinin ilin adıyla anıdığı düşünülürse süt ürünlerinin neden özel bir yerde olduğu daha da anlaşılabilir.

Kışlık olarak hazırlanan ev makarnası ( erişte ), kuskus, tarhana, ev salçaları, turşular ve reçeller ev mutfaklarında olmazsa olmazlar arasındadır. Yörede geçmişten bugüne derin bir bağcılık kültürü gelişmiştir. Bu sebeple yörede üzüm pekmezi yapımı yaygındır. Pancar pekmezi de yörede köy mutfaklarından damıtılan ayrı bir lezzettir.

Edirne mutfağının bütününü oluşturan mutfak öğelerine Havsa'da da raslarız. Yaprak ciğer, Arnavut ciğeri, sakatat çorbaları ( kelle-paça-işkembe-ciğer-beyin çorbaları vb...), ciğer sarması, mamzana denilen yaz sebzelerinden hazırlanan salata, katık denilen sütlü biber turşusu, zennik ( otlu börek ), nohut ekmeği, kaçamak, kuzu-oğlak çevirme yöresel nüanslar gösteren lezzetlerden sadece birkaçıdır. Bu lezzetleri yörede ev mutfağında olduğu kadar Havsa'da girebileceğiniz pek çok esnaf lokantasında da bulabilirsiniz.

• AKBAŞ RESTAURANT : 23 Kasım Cad. Esnaf Kefalet Koop Pasajı / HAVSA   ( 336 04 25 )
• AKINCI KASAP & ŞARKÜTERİ :   ( 336 03 10 )
• ARDA CİĞER & ÇORBA SALONU : Varoş Mah. Uzunköprü Cad. No:13 / HAVSA   ( 336 17 31 )
• BARIŞ LOKANTASI : Varoş Mah. PTT Karşısı No: 3 / HAVSA   ( 336 03 77 )
• BEDRİ BAŞOĞLU LOKANTASI : Sanayi Sitesi,2.Blok, No:20 / HAVSA   ( 336 26 40 )
• BEŞLER LOKANTASI : 23 Kasım Cad. No:3 / HAVSA   ( 336 18 08 )
• CAN FAST-FOOD : Cumhuriyet Mah. Taşıyıcılar Kop. Altı / HAVSA   ( 336 26 76 )
• CAN CAN ET LOKANTASI : Edirne Cad. / HAVSA
• ÇARŞI BÜFE : Fatih Cad. No:3 / HAVSA  
• DEDENİN YERİ KÖFTE SALONU : 23 Kasım Cad. No: 35/A / HAVSA   ( 336 21 30 )
• DORU KARDEŞLER : 100. Yıl İşhanı Yanı, No:1 / HAVSA   ( 336 30 21 ) 
• EREN KURUYEMİŞ : Kahraman Pasajı / Havsa   ( 336 00 12 )
• ERSİN YEMEK SALONU : Fatih Cad. / HAVSA   ( 336 12 69 )
• HAVSA BÖREKÇİSİ : Fatih Cad. / HAVSA   ( 336 33 47 )
• HAVSA TAVA CİĞER SALONU : Uzunköprü Cad. No: 4 / HAVSA   ( 0 543 512 27 81 - 0 535 682 79 07 )
• ILGAZ RESTAURANT : 23 Kasım Cad. / HAVSA   ( 336 14 15 )
• KALEİÇİ ET ÜRÜNLERİ : Çanakkale Yolu 1.Km / HAVSA   ( 336 27 44 )
• KÖŞEM RESTAURANT : Uzunköprü Cad. Akar Sk. No:23 / HAVSA   ( 336 33 11 )
• LAMBACI KASAP ÜRÜNLERİ : 23 Kasım cad. No:8 / HAVSA   ( 336 08 19 )
• KUMPİRİST : Hacıisa Mh. Fatih Cad. No:181-A  / HAVSA   ( 336 11 77 )
• UMUT BÜFE : Uzunköprü Cad. No: 6 / HAVSA   ( 336 20 48 )
• PALMİYE KAFE :
• SARAY KEBAP : Uzunköprü Cad. No:26 / HAVSA   ( 336 31 66 )
• TAŞ KASAP : Fatih Cad. No:4 / HAVSA   ( 336 14 97 )
• TEKİN PASTANESİ : ( 336 0025 )
• VENEDİK PASTANELERİ : Hacıisa mah, Fatih Cad. No:152 / HAVSA   ( 336 17 87 ) / Varoş Mah. Fatih Cad. No:60 / HAVSA    ( 336 32 18 )

KONAKLAMA :

Konaklama için Havsa şehir oteli tercih edilebilir. Buna karşılık ilçede özellikle öğrenci pansiyonu olarak hizmet veren pekçok işletme mevcuttur. Özellikle yaz dönemlerinde bu pansiyonlar diğer ziyaretçilerin de konaklaması için hizmet verebilmektedir.

• AKADEMİ APART : Cumhuriyet Mah.Kurular Sk. No:44 / HAVSA   ( 0 532 770 9054 )
• EFE ERKEK PANSİYONU : Uzunköprü Cad. / HAVSA   ( 336 12 75 )
• GÖZDE ÖĞRENCİ PANSİYONLARI : Cumhuriyet Mah.Fatih Cad. No:54 / HAVSA   ( 0 538 650 55 78 - 0 536 663 63 77 ) / Varoş Mah. Ovayolu Sk. No:10 / HAVSA   ( 0 538 650 55 78 - 0 536 663 63 77 )
• GÜNAY PANSİYON : Cumhuriyet Mah. Bahar Sk. No:4 / HAVSA   ( 0 532 232 51 03 )
• HAVSA ÖĞRENCİ YURDU : Fatih Cad. / HAVSA   ( 0 549 767 73 33 )  
• HAVSA TÜRKAY OTEL : ( 336 17 29 )
• TANER KIZ ÖĞRENCİ PANSİYONU : Hacıisa Mah. Milli Egemenlik Cad. No:8 / HAVSA  
• TÜRKEL ERKEK ÖĞRENCİ PANSİYONU : Cumhuriyet Mah. Taşıyıcılar sitesi altı / HAVSA    ( 0 538 408 14 69 - 0 544 892 09 70 ) 

HAVSA'NIN TARİHİ VE KÜLTÜR VARLIKLARI

CAMİLER VE DİNİ YAPILAR :

• DERTERDAR ABDÜS-SELAM CAMİİ ( HACI SÜLEYMAN CAMİİ ): Defterdar Abdüs-Selam Camii, yapı daha sonra Hacı Süleyman isimli bir zat tarafından onarıldığı için "Hacı Süleyman Camii" olarak da anılmaktadır. İlçenin bir diğer tarihi camisi olan Mahmut Paşa Camii'nden sonra en eski camisidir. Yavuz Sultan Han'ın başdefterdarı olan deftedar Abdüs-Selam bu görevini 1512-1520 yılları arasıda sürdürmüştür. Kitabesi henüz bulunamayan camiinin bu dönemlerde inşa edildiği sanılmaktadır. Camii depremler, düşman işgalleri sırasında tahripler, amaç dışı kullanımlarla önemli hasarlar görmüş, en son onarımını 1983 yılında görerek kullanıma açılmıştır. Camiinin bitişiğinde bulunan tarihi çeşme, bugün yerinde olmasa da kitabesi yakınında bulunan okul inşaatının harfiyatı sırasında bulunabilmiştir.
• KASIM PAŞA CAMİİ : Günümüze ulaşamayan ve evliyalardan Kasım Paşa'ya ait olduğu düşünülen bu camiden Enüssül-Müsamirin ( S.612 ) isimli yazmadaki bilgiler ışığında haberdar oluyoruz.
• MAHMUD PAŞA CAMİİ & MEDRESESİ : Günümüzde ibadete açık olan camii yörenin en eski camii olarak bilinmektedir. Bu camii de ilçeye bağlı Hasköy'de bulunmaktadır. Sadrazam Mahmut Paşa'nın hayratıdır. Yapım tarihi itilaflı olan bu yapının kitabesi bulunamamıştır. Paşanın görev yaptığı tarihlere bakılırsa 1455-1470 tarihleri arasında yapılmış olması muhtemeldir. Oysa Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde bu tarih hatalı olup 1580 yılını göstermektedir. Öte yandan 1752 büyük depreminde büyük hasar gördüğü ve neredeyse yeniden inşaa edildiği görüşü kuvvetlidir. Cami yapısının kuzeyinde olduğu bilgisini Osmanlı tahrir defterleri ve Enüssül-Müsamirin gibi yazmalardan edindiğimiz medrese yapısı ne yazık ki günümüze ulaşamamıştır.

• SOKULLU CAMİİ & KÜLLİYESİ : Havsa merkezde yer alan Sokullu Camii ve külliyesi adını Sokullu Mehmet Paşa'dan alsa da, paşa tarafından oğlu Kurt Kasım Paşa adına yaptırılmıştır. 1577 yılında yapılan camii kare planlı olup, 1752 depreminde ve işgaller sırasında büyük hasarlar görmüştür. Kare planlı tek kubbeli caminin iki minaresi olduğu fakat bu minarelerden birinin ve son cemaat bölümünün Bulgar işgali sırasında tamamen yıkıldığı bilinmektedir. Caminin kuzeyinde yer alan bahçesinde haziresine ait mezar taşları bugün bile izlenebilmektedir. Öte yandan güneydoğu yönünde bahçe sınırları içerisinde işgal yıllarını, bu yıllardaki mezalimi unutmamak için yapılmış "İntikam Anıtı" isimli bir anıt yer almaktadır. Havsa'nın bu anıtsal değerdeki camii Trakya Bölge Valisi Kazım DİRİK Paşa tarafından 1939 yılında onarılarak halkın hizmetine yeniden açılmıştır. Camii'nin külliyesinin çok geniş bir alana yayıldığını, atlı ve develi büyük sayılarda kafileleri barındıracak iki kervansaray, bir imaret, medrese ve 300 kubbeli dükkan ( arasta ) hakkında yazılı kaynaklardan haberdar olabiliyoruz. Buna karşılık camiinin girisinde bulunan dua kubbesi diye bilinen ve camiinin külliyeye açılan bölümlerini bağlayan yapı ile çifte hamam denilen yapı günümüze ulaşarak külliyenin yayıldığı alan hakkında ipuçları vermektedir.

HAVSA'NIN TARİHİ ÇEŞMELERİ :

• Abdüs-Selam Camii Çeşmesi : Camiye bitişik yapıldığı kaynaklardan ve eski tanıklarca aktarılan çeşme bugün ne yazık ki yerinde yoktur. Buna karşılık yakınlarda yapılan bir okul inşaatının harfiyatından kitabesine ulaşılabilmiştir.
• Çarşı Çeşmesi ( Köşe Çeşmesi ) : Sokullu Hamamı'nın kuzeybatı duvarına bitişik bu çeşme günümüzde faaldir. Çeşmenin orjinal yeri imar faaliyetleri sonucu yol ortasında kaldığı için bugünkü yerine taşınmıştır.
• Çukurçeşme : Günümüze ulaşamamış bu çeşme yapısının ancak ön cephe izleri belirlenebilmiştir. Hacıisa mahallesinde Çukurçeşme isimli sokaktadır.
• Hanımdudu Çeşmesi : Hacıgazi Mahallesi bitiminde, köprüyü geçince Kırklareli caddesinin alt kısmında sağdadır.
• Koyunbaba Çeşmesi : Günümüze ulaşamayan çeşmenin, rivayetlere göre yeri Kurtbey mezarının Kırklareli Caddesi tarafındadır. Muhtemelen ilçenin bu ana caddesinin yapımı sırasında ortadan kaldırılmıştır.
• Soğukçeşme : Helvacı mahallesi, Soğukçeşme sokağında yer alan yapı günümüze ulaşamamıştır. Kitabesi kayıp olan çeşmenin ancak kitabe yeri mevcuttur.
• Sülüklü Çeşmesi : Hacıgazi mahallesi, Sülüklü sokağındadır.

HAVSA'NIN TARİHİ MEZARLIKLARI :

Havsa Trakya'nın pekçok yerinde raslanan ve Trak medeniyetinin önemli ölülerini gömme geleneğinin bir yansıması olan tümülüslere ev sahipliği yapmaktadır. Tümülüsler kadar aynı dönemlere işaret eden menhir taşları da ilçenin bazı kesimlerinde yer almaktadır. Geçmiş yüzyıllarda Rum asıllıların yoğun olarak yaşadığı Havsa'da, Rumlar'a ait olduğu bilinen eski bir mezarlık ise Varoş Mahallesi-Deve Bağırtan mevkiindedir.

Belediye binasının yanıbaşında yer alan ve Sokullu Mehmet Paşa'nın iki oğlundan biri olan Kurt Bey'in mezarı, günümüzde izleri kalmamış fakat aynı bölgede olduğu kayıtlarda yer alan eski Osmanlı mezarlığını da yaşatmak için hala ayaktadır.

Fotoğraflar : Dinçer ALABAŞOĞLU

Bu Yazıyı Ekle