Trakya Gezi Rehberi

Türkiye' de "çeltiğin anavatanı" diye adlandırılan İpsala, Edirne'ye bağlı ve ilin Keşan ve Uzunköprü'den sonra üçüncü büyük ilçesidir. İlin Meriç, Uzunköprü, Keşan ve Enez ilçeleriyle komşu olan İpsala, aynı zamanda ülke sınırıyla da batı-güneybatı yönünde Yunanistan ile çevrilidir. Coğrafi yapı itibariyle; Meriç nehri havzasının yığdığı verimli alüvyon ovası üzerinde yer alan İpsala' nın doğu ve kuzeydoğu yönünde yüksekliği fazla olmayan peneplen tepeler bulunur.

Kışları sert karasal iklim özelliklerine rağmen, yazları sıcak ve Meriç nehrinin ilçenin hemen kıyısından geçiyor olmasından sebep nem oranı yüksektir.

İlçenin merkez nüfusu 8300 civarındadır. İlçe 6 beldeye sahiptir. Bu beldeler şunlardır : Esetçe, Hacı, İbriktepe, Kocahıdır, Sultan, Yeni Karpuzlu. Bu altı beldenin toplam nüfusu 13100 civarındadır. Öte yandan ilçenin 16 köyü bulunmaktadır. Toplam nüfusu 12100 civarı olan köylerin isimleri ise şöyledir : Ahırköy, Aliçopehlivan, Balabancık, Hıdırköy, Karaağaç, Korucuköy, Koyuntepe, Kumdere, Küçük Doğanca, Paşaköy, Pazardere, Sarıcaali, Sarpdere, Tevfikiye, Turpçular, Yapıldak.

Edirne'nin Avrupa'ya açılan sınır kapılarından birisinin İpsala ilçesinde bulunması sebebiyle ilçe önem taşımaktadır. İpsala gümrük kapısı italat, ihracat, yolcu ve transit geçişlere olanak veren, yaklaşık 106.000 m2 alana yayılan Türkiye'nin en modern sınır kapısıdır. E-25 karayolu ile ulaşılan ilçe özellikle Yunanistan üzerinden Avrupa'ya çıkmak isteyenlerin günden güne daha fazla kullandığı bir konumdadır. Bu durum ekonomik ve turistik önemini de şekillendiren başlıca faktördür.

Trakya' daki yolların bir kavşağı konumundaki Keşan ilçesi üzerinden Trakya'nın diğer bölgelerine ulaşmak mümkündür. Ayrıca Anadolu'ya en kolay ve yakın geçişin yapıldığı Çanakkale' ye bağlı Gelibolu ilçesinin yakın oluşuyla da, İpsala sınır kapısı Avrupa'ya çıkacakların ve o yönden geleceklerin tercihlerini olumlu etkilemektedir. Edirne, Tekirdağ üzerinden İstanbul ve Ankara yönüne direk otobüs seferleri bulmak mümkünken, civar ilçelere ve köylere ulaşım ilçe otogarından yapılabilmektedir.

İlçe ekonomisinin belkemiğini tarım ve tarıma dayalı ekonomi oluşturur. Meriç nehri havzasının en bereketli toprakları üzerinde yer alan İpsala'nın ürün çeşitliliği Trakya' ya özgü bir özellik gösterir. Hububat, ayçiçeği, bostan vb...ekimi kuru tarım arazilerinde yapılırken, %30'u sulanabilir topraklara sahip ilçenin en karakteristik tarım ürünü şüphesiz ki çeltiktir. Türkiye'nin en kaliteli çeltiği sulanabilen Meriç nehri havzasında yetiştirilmektedir. Bu oran Türkiye çeltik üretiminin %40 gibi önemli bir oranına denk gelirken, bunun %20 gibi çok önemli bir bölümü havzanın İpsala ovasında yetiştirilmektedir. İlçe Ağustos ayının sonlarında yapılan bir de festivalle kendisine bilinirlik katan çeltiini taçlandırmaktadır. ( İpsala Çeltik ve Kültür Sanat Festivali )

Öte yandan Lüleburgaz'lı sanatçı Bilgin AKTAŞ' ın ilçeye hediye ettiği 2.8 mt. yüksekliğinde stadrat döküm malzemeden "Çeltik Toplayan Kadın Heykeli", Cumhuriyet meydanında ilçenin bu kimliğine vurgu yapmaktadır. Tasarıma göre, tarlada beline kadar çeltik demetleri içinde, ayağının dibinde kurbağalar olan bir kadın kucağına aldığı çeltik demetlerini izleyenlere en zarif edasıyla sunmaktadır. Kadın figürü bolluğun, bereketin de timsali olduğu için bu tasarımda yer almıştır.

Hal böyle olunca yörede çeltik fabrikaları yan ekonomi olarak gelişme gösterir. Öte yandan özellikle çeltik üretim ve hasat sezonlarında çalışmak için dışarıdan iş-göçü aldığını söylemek yerinde olur.

Sebzecilik de köylerde tarımsal üretimin öğelerinden birisidir. Bu sebeple Enez'deki salça fabrikası için sözleşmeli tarım ile domates yetiştiriciliği yaptırılmaktadır.

Hayvancılık ve hayvansal üretim yöre ekonomisinde bir diğer belirgin öğedir. Büyükbaş hayvancılık bu üretimin önemli bir bölümünü oluşturur. Süt ve besi hayvancılığı şeklinde yapılmaktadır. Hayvansal üretim alanında ilçenin en farklı tarafı, Meriç nehiri ve onun suladığı sığ göllerde kooperatifler eliyle yapılan tatlı su balıkçılığıdır. Sazan, yılan balığı, levrek, turna balığı gibi şekillenen tatlısu balığı üretimi önemli kapasitelere ulaşabilmektedir.

Tarımın güçlü hissedildiği İpsala'da tarımsal kooperatifler de kendini hemen ortaya koymaktadır. Öte yandan, başta çeltik fabrikaları olmak üzere, un, yağ ve tekstil fabrikaları çok da büyük olmayan işletmeler halinde ilçe ekonomisine girdi ve işgücü sağlamaktadır.

İpsala'nın tarihine dair bulgular bize Trakya'ya adını veren Trak kavimlerinin M.Ö. 4000-2000 arası gittikçe yoğunlaşan göçlerle bu yöreye gelip yerleştiklerini söylemektedir. Edirne ve Meriç nehri havzası boyunca etkili olan Odris kavimlerinin Traklar'ın bir kolu olarak yörede yaşadıkları bilinmektedir. Konumu itibariyle sürekli el değiştiren yöre M.Ö. 6 yy.da büyük Pers İmparatoru Darius'un hükümranlığına girer. Perler'in zayıfladığı bir zamanda bazı Trak boyları yeniden birleşerek merkezi Kipsela ( İpsala ) olan bir Trak devleti kurmuşlardır.

Yöre daha sonraki yıllarda Roma ve Bizans' ın etkisine girer. Osmanlılar Rumeli'ye ilk geçtikleri yıllarda İpsala'yı da Evrenos Bey ve beraberindekilerce kendi topraklarına dahil ederler. Osmanlılar zamanında, Edirne'deki Osmanlı sarayı için bereketli çayırlara sahip İpsala ovalarında at yetiştiriciliği yapılır ve burada yetiştirilen atlar en gözde atlardan bilinirdi.

Trakya'nın genelinde olduğu gibi aynı tarihi sürece şahit olan İpsala, işgal yıllarının ardından 20 Kasım 1922' de bu esarettten kurtulur. İpsala 1928 yılında ilçe statüsüne kavuşur.

Tarihi eserleri günümüze orjinalliğinden çok şey kaybederek ulaşabilmiştir. Alaca Mustafa Paşa Camii, Çukur Camii, Hassa Mescidi, 1.Murat Camii, 2. Murat Camii ( Günümüze ulaşamamıştır ) ile Osmanlı su kemerleri bu tarihi yapılardan bilinenlerdir.

Sosyal hayatında izlerini bulabileceğiniz Rumeli'li kimliğiyle İpsala Edirne'nin en karakteristik ilçelerindendir. Baharın gelmesiyle yörede kutlanan Hıdrellez şenlikleri çok coşkulu geçer. Öte yandan Mayıs ayında Kelaliço köyünde yapılan güreşler her yıl büyük sabırsızlıkla beklenir. Sultan Abdülaziz'le güreşe tutuşan, üstüste 27 yıl Kırkpınar başpehlivanlığı rekorunu elinde bulunduran Kel Aliço lakaplı büyük pehlivan bu köyde yaşamış ve adını vermiştir.

Şimdiye kadar bir sınır ilçesi olmanın sıkıntılarını yaşamış, bu yüzden "sadece uğramak zorunda olanların gittiği" İpsala, şimdilerde değişen şartlar ve kendi iç dinamikleriyle kabuğunu kırmaya çalışıyor ve ziyaretçilerini bekliyor.

=====================

İPSALA GEZİ REHBERİ

ÖNEMLİ TELEFONLAR :

• İPSALA KAYMAKAMLIĞI : 0 284 616 10 09 ( Santral ) / 0 284 616 11 95 ( faks )
• İPSALA BELEDİYE BAŞKANLIĞI : 0 284 616 10 11 / 616 10 64
• İPSALA DEVLET HASTANESİ : 0 284 616 13 81 / 616 28 41
• İPSALA MERKEZ SAĞLIK OCAĞI : 0 284 616 10 24
• BELEDİYE SAĞLIK EVİ : 0 284 616 21 07
• İPSALA EMNİYET AMİRLİĞİ : 0 284 616 21 75 / 616 14 20 ( Pasaport Polisi ) / 616 10 31 ( Merkez Karakolu ) / 155 ( Polis İmdat )
• İPSALA GÜMRÜK MUHAFAZA MÜDÜRLÜĞÜ : 0 284 616 15 73 ( Gümrük Müdürü ) / 616 11 02 ( Gümrük Muhafaza Müdürü )
• İPSALA JANDARMA KOMUTANLIĞI : 0 284 616 32 23 / 616 30 09
• TREDAŞ İŞLETME BAŞMÜDÜRLÜĞÜ : 0 284 616 16 48 / 616 23 62 / 616 13 12 ( Arıza )

ULAŞIM :

İpsala'ya Edirne, İstanbul-Tekirdağ ve Çanakkale-Gelibolu üzerinden kendi aracıyla ulaşmak isteyenler, Edirne'nin Keşan ilçesine kadar ulaşmalıdırlar. Öte yandan Edirne yönünden gelenler Uzunköprü-Meriç üzerinden İpsala'ya ulaşan alternatif yolu da kullanabilirler.

İpsala'dan İstanbul yönüne ve Edirne'ye direk otobüs seferleri vardır. Öte yandan ilçe otogarındaki minibüslerle civar köy ve ilçelere ulaşmak mümkündür. Keşan üzerinden diğer ilçe ve illere ulaşmak daha kolay olmaktadır.

Keşan Gürel / Sagun / Metro Otobbüs Şirketleri : İpsala Otogarı / İpsala   ( 0 284 616 34 32 )

===================================

KONAKLAMA

• ASAŞ OTEL VE TURİSTİK TESİSLERİ : Londra Asfaltı, Gümrük Yolu Üzeri / İpsala   ( 0 284 616 40 62-72-82 )
• DSİ 14. BÖLGE MİSAFİRHANESİ : Londra Asfaltı, Dörtyol Mevkii / İpsala   ( 0 284 616 10 05 ) 
• SEBAT OTEL : Köprü Mah. Serhat Pasajı, No : 1 / İpsala   ( 0 284 616 36 86 )
• MELCAN PANSİYON : ( 0 284 616 90 24 / 616 40 66 )
• ŞENKOL PANSİYON ( Öğrenci Ağırlıklı Konaklama ) : Enez Cd. İpsala Girişi / İpsala   ( 0 284 616 17 96 )

=====================================

YEME - İÇME

• ADALI RESTAURANT : Cumhuriyet Meydanı, Belediye Parkı Karşısı   ( 0 284 616 27 82 )
• BELEDİYE RESTAURANT : Köprü Mah. Belediye Oteli Bitişiği / İpsala   ( 0 284 616 27 59 )
• ÇAĞLAR UZUNKÖPRÜ KÖFTECİSİ : Bayrambey Mah. ( 0 284 616 33 52 )
• ERGENE DÖNERCİSİ : ( 0 284 616 15 25 )
• GÖBEK ALİ RESTAURANT : Saraçilyas Mh. Özdemir Sk. No : 3 / İpsala   ( 0 284 616 37 85 )
• İKİNCİ BAHAR PİDE & KEBAP SALONU : Bayrambey Mah. Enez Cad. No: 62/A / İpsala ( 0 284 616 24 72 )
• İKZLER ÇORBA & KÖFTE SALONU : Bayrambey Cd. Denizbank Yanı / İpsala
• KARAKAŞ RESTAURANT : Hükümet Meydanı, Belediye Sokağı / İpsala ( 0 284 616 18 79 )
• KEMER AİLE LOKANTASI : Eski GS Derneği Lokali / İpsala   ( 0 284 616 22 80 )
• KITIR ÇORBA KÖFTE SALONU : Pazaryeri Meydanı / İpsala   ( 0 284 616 27 21 )
• MURATOĞULLARI TATLI VE BÖREK SALONU : ( 0 284 616 31 91 )
• MERKEZ KÖFTE SALONU : Cumhuriyet Meydanı, Park Karşısı / İpsala   ( 0 284 616 20 56 )
• NAZAR RESTAURANT ( GURBETÇİ DURAĞI ) : Esetçe Beldesi / İpsala
• SOFRAM RESTAURANT : Hükümet Meydanı / İpsala   ( 0 284 616 33 68 )
• ŞERAFETTİN USTA ÇORBA KÖFTE SALONU : Hükümet Meydanı, Belediye Sokağı / İpsala   ( 0 284 616 28 75 )
• ÜÇ KARDEŞLER ÇORBA KÖFTE SALONU : Saraçilyas Mh. Kurtuluş Cd. ( Pazaryeri Meydanı ) / İpsala ( 0 284 616 15 02 )
• VARDAROĞULLARI CAFE-FASTFOOD : Bayrambey Mah. Pazar Geçidi Sk. No : 21 / İpsala ( 0 284 616 35 53 )
• VARDAROĞULLARI PASTANESİ : Hükümet Meydanı / İpsala

Ayrıca İpsala yolu üzerinde yer alan akaryakıt istasyonları bünyesinde de yeme-içme mekanları bulmak mümkündür. Bazıları şunlardır :

• ÇİROZLAR RESTAURANT : BP Akaryakıt İstasyonu, Londra Asfaltı / İpsala   ( 0 284 616 11 08 ) 
• DANA RESTAURANT : Petsoy Akaryakıt İstasyonu, Londra Asfaltı / İpsala   ( 0 284 616 40 13 )
• KALPAKOĞLU RESTAURANT : BP Akaryakıt İstasyonu, Londra Asfaltı / İpsala   ( 0 284 616 13 78 )
• SHELL RESTAURANT : Shell Akaryakıt İstasyonu, Londra Asfaltı / İpsala   ( 0 284 616 32 58 )

Bu Yazıyı Ekle