Kırklareli Kıvırcık Kuzusu

Kıvırcık kuzusunun yöreye sıkı adapte olmuş, Istrancalar’ın yerli ırklarından olduğunu Osmanlı Saray Mutfağı’na tedarik edilen ürünlere dair kayıtlardan da doğruluyoruz. Edirne henüz payitahtken saray mutfağına yöreden kıvırcık kuzu etleri alındığı, bu etin özellikle tercih edildiği, tedariğinde en önemli kaynaklarının Demirköy’ün ( Samakof ) -o dönemki isimleriyle- Paspala, Korfa, Ayastefanos gibi köyleri olduğu kayda geçirilmiş.

2015 yılında Kırklareli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanlığı ve Yönetim Kurulu Başkanlığı’na gelen Bülent ORAN, kısa ve uzun vadeli bir dizi proje üzerine çalışırken, yetiştiriciliğini yaptıkları ırkın ülke içerisindeki değeri üzerine de bir dizi araştırma yaptırır. Bu araştırmalar sırasında tanıştığı alanında uzman işletmeler ve sahipleri, mutfak şefleri ile ekonomistlerin işaret etmesiyle ellerindeki değerin daha da farkına varır. Metro Gross Marketler Zinciri, “Etin profesörü lakaplı” Günaydın Restoranlar zinciri sahibi Cüneyt ASAN, ödüllü şeflerimizden Mehmet YALÇINKAYA, “para dedektifi” lakaplı Cem SEYMEN gibi isimler bu konuda ufuk açıcı bir yol açarlar. Sürece Trakya Kalkınma Ajansı gibi güçlü bir kurumun da katılması motivasyonu yükseltir. Birlik adına 04.01.2017 tarihinde yapılan başvuru sonrası resmi olarak işlemeye başlayan süreç, 18.02.2021 tarihinde Kırklareli Kıvırcık Kuzusu Eti ‘nin Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan alınan 680 no’lu Menşe Adı tesciliyle mutlu sona ulaşır.

Kırklareli’nde birliğe bağlı 325 bin canlı hayvan varlığı mevcut. Bu miktarın %70’ini kıvırcık ırkı ile kıvırcık melezi ırklar oluşturuyor. Bu sayı yaklaşık 250 bin gibi önemli bir popülasyona denk düşüyor. Kırklareli’nde yaklaşık 10 yıldır yürütülen projelerle kıvırcık ırkının ari ıslahında da çok önemli bir yol alınmış durumda. Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti’nin tescilinin bu sürece çok olumlu etkisi olacağı aşikar.

Niçin Kırklareli Kıvırcık Kuzusu ?

Peki Kırklareli kıvırcık kuzusunu değerli kılan öğeler nelerdir, gelin tescil belgesine konu olan ayrıntılar ışığında birlikte bir göz atalım.

Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti, Kırklareli ilinde yetiştirilen, 3 ilâ 6 aylık ve 30-50 kg ağırlıktaki saf Kıvırcık ırkı kuzulardan elde edilir.

Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti üretiminde koyunlar çoğunlukla, verimliliğini yılın çoğu zamanında koruyan orman içi ve çevresi meralarda otlatılır. Ormandaki ağaçların alçakta kalan yaprakları ve dökülen meşe palamutları da otlatmada kullanılır. Ancak ana karnında kuzu büyümesinin hızlandığı gebeliğin son 45-60 gününde ve koyunun süt verim döneminde, koyunlara süt yemi verilir.

Kuzular zengin bitki örtüsünden faydalanan koyunların sütünü emerek yetişir. Kuzular anne sütünün yanı sıra coğrafi sınırda yetiştirilen yemlerle beslenir ve havalar iyi olduğu zaman meralarda otlar.

Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti yüksek bir et kalitesine sahiptir. Kırklareli Kıvırcık Kuzusunun et kalitesinde, karakteristik ırk özelliklerinin yanı sıra beslenme şeklinin ve yetiştirildiği coğrafyanın kendine özgü yapısının etkisi vardır.

Istrancalar Doğası @ Nedret BENZET

Kırklareli ilinde mera vejetasyonunda bitki örtü çeşitliliğinde; çayır salkımotu (P. pratensis), çayır kelp kuyruğu (Phleum pratense), darıcan (Echinochloa crus-galli), çok yıllık çim (Lolium perenne), saçaklı yumak, sıçanotu (Vulpia ciliata), yabani yulaf (Avena fatua), sakal otu (Aegilops triuncialis), sarı sakal otu, türkistan çimeni (Botriochola ischaemum), yeşil buzağı otu (Chrysopogon gryllus), üçgül (Trifolium tenuifolium), çayır üçgülü (Trifolium pratense), iri kır üçgülü (Trifolium campestre), yonca (Medicago sativa), boynuzlu geven (Astragalus hamosus), koca fiğ (Vicia narbonensis L.), adi fiğ, kara fiğ (Vicia sativa), küçük yonca (Medicago minima), büyük çiçekli fiğ (Vicia grandiflora), turna gagası (Grennium stepporum), yabani tere (Cardaria draba), kulakçıklı çoban

dağarcığı (Thlapsi perfoliatum), tarla hezeranı (Consolida regalis), gelincik (Papaver rhoeas), sarı kantaron (Hypericum perforatum), küçük ebegümeci (Malva neglecta), tüylü aslan dişi (Taraxacum serotinum), tarla eşek marulu (Sonchus arvensis), uzun gövdeli kekik (Thymus longicaulis), meryem ana süt dikeni (Sylibum marianum), yalancı rumeli keteni (Camelina rumelica), kır kimyonu (Carum carvi), çok çiçekli düğün çiçeği (Ranunculus polyanthemos), atmaca otu (Pilosella hoppeana), evelik, kıvırcık labada (Rumex crispus) ve beyaz civan perçemi (Achillea millefolium) bulunur.

Kuzular doğar doğmaz ağız sütü emmesi sağlanır. Kuzular iki haftalıktan 3-6 aylık oluncaya kadar kaba yem ve konsantre yem (kesif yem) verilmeye başlanır. Kuzular, koyunların meraya çıktıkları saatler dışında koyunların yanında tutulur ve anne sütü almaları sağlanır. Koyun ve kuzulara ağıl içinde verilen kesif yemler bölgede yetiştirilen tahıllar ve bunların karışımından oluşur. Kaba yem, coğrafi sınırdaki otlakların biçilmesi ve kurutulmasıyla elde edilen çayır otu, yonca ve fiğ gibi ürünlerden oluşur.

Ticari amaçlı koyun sütü üretimini hedefleyen işletmelerde kuzular ortalama 3 aylık olduklarında sütten kesilir ve besiye alınır. Bazı işletmelerde ise kuzulara kaba yem ve konsantre (kesif) yem verilmez, kuzular 2 aylık yaştan itibaren koyunlarla beraber meraya çıkartılır.

Armutveren Köyü / Demirköy @ Nedret BENZET

Kuzular 3 ilâ 6 aylık olunca ve 30-50 kg canlı ağırlığa ulaşınca mezbahaya sevk edilir. Mezbahada kesilen kuzu karkaslarının but bölümüne, Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti ibareli logo ve menşe adı amblemi yapıştırılır. Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti ibareli logonun ve menşe adı ambleminin uygulanmasında kullanılan malzemeler, 30382 sayılı Türk Gıda Kodeksi Gıda İle Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliğine uygun olur. Karkaslar 0-4oC’de en az 24 saat süre bekletilir. Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti mezbahadan, üzerine logo uygulanmış karkas olarak satışa sunulur. Kırklareli Kıvırcık Kuzu Eti ihtiyaca uygun şekilde parçalanıp, üzerine logo uygulanmış ambalajla satılır.

Denetimler; Kırklareli Damızlık Koyun, Keçi Yetiştiricileri Birliğinin koordinatörlüğünde ve Birlikte görevli bir veteriner hekim ile Kırklareli İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Veteriner Fakültesi Zootekni Anabilim Dalında, Kırklareli Ticaret ve Sanayi Odasında ve Kırklareli Ticaret Borsasında görevli konuda uzman birer personel olmak üzere toplam 5 üyeden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim mercii yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç ve şikâyet durumundaysa ise 1 hafta içinde denetim yapar.

Ürünü üretenler kuzuların doğumundan, kesilip pazarlanmasına kadarki süreçte yer alanlar olup denetime tabidir. Kuzuların küpe numaraları Birlik tarafından kayıt altına alınır. Kuzuların küpe numaralarının takibi yapılır ve mezbahada kesim işlemini takiben sistemden düşülür.

Facebookmail